جذب متخصصان نفتي ايراني در شركت هاي نفتي بين المللي
ايراني ها يك پنجم خارجي ها حقوق مي گيرند
در حال حاضر، يك متخصص خارجي در پروژه هاي نفتي بالاخص در پارس جنوبي روزانه بين 1500 تا 000ر2 دلار و در ماه بيش از 30 ميليون تومان دستمزد مي گيرد. اين در حالي است كه اغلب متخصصان ايراني با همان تخصص، يك پنجم اين ميزان را دريافت نمي كنند. همين امر، به يكي از علل اصلي مهاجرت متخصصين ايراني به شركت هاي خارجي و افزايش بحران نيروي متخصص در صنعت نفت، مبدل شده است.
مقايسه حقوق هاي پرداختي در شركت هاي بزرگ خارجي چون شل، نشان مي دهد كه اغلب متخصصان ايراني حتي يك پنجم حقوق اين كارشناسان را در ايران دريافت نمي كنند در حالي كه با همان تخصص اين امكان را دارند كه در اين شركت ها علاوه بر بروز دادن دانش خود با حقوق هاي چند ميليون دلاري فعاليت كنند.
يك منبع آگاه در وزارت نفت كه نمي خواست نامش فاش شود نيز با تاييد اين خبر، متذكر شد: «در حال حاضر نيروهاي متخصص ايراني روز به روز بيش تر از گذشته جذب شركت هاي خارجي مي شوند و اين امر طي ساليان گذشته به يك بحران اساسي در نفت تبديل شده است.»
علي وطني معاون آموزشي- پژوهشي انستيتو نفت دانشگاه تهران و رئيس اسبق دانشگاه صنعت نفت نيز در اين باره با تاكيد بر بحران خروج متخصصين ايراني و جذب آنان به شركت هاي خارجي معتقد است: «بايد توجه داشته باشيم كه مهم جذب نيست؛ لازم است، اما كافي نيست. مهم حفظ نخبگان است؛ حفظ نخبه به معناي اعتماد كردن، سپردن و خواستن مسووليت، حمايت و پشتيباني، فراهم كردن تمهيدات و تسهيلات براي رشد و شكوفايي است؛ عده اي از فارغ التحصيلان دانشگاهي ما به راحتي جذب دانشگاه هاي دنيا شده و تعداد قابل توجهي از آن ها ماندگار مي شوند. عده اي از آن ها كه در داخل باقي مي مانند افراد توانمندي هستند كه تجربيات را در قالب انتقال دانش فني به كارآموزان آموزش مي دهند، اما شركت هاي بين المللي دو سال بعد آن كارآموزان را به خود وابسته كرده و با خود مي برند.»
به گفته او، مجلس يا مجمع تشخيص مصلحت نظام بايد يك سيستم نظام مند تدوين كنند؛ چرا كه سرمايه هاي كشور تنها نفت و گاز نيستند، بلكه سرمايه هايي با ارزش تر همين جوانان و فارغ التحصيلان متخصصي هستند كه از ايشان به راحتي گذر مي كنيم.
وطني درخصوص علت مهاجرت متخصصين تاكيد دارد : «به نظر مي رسد ناديده انگاشته شدن حق انساني كه مرتبط با نحوه استفاده از توانايي هاي يك فرد متخصص است، آن ها را مجبور به مهاجرت كرده است.»
معاون آموزشي - پژوهشي انستيتو نفت دانشگاه تهران ادامه داد: «شركت هاي بين المللي نفتي، فارغ التحصيلان ممتاز دانشگاه هاي صنعتي كشور ما را در بخش نفت و گاز، حتي بدون سابقه كار جذب مي كنند، اين در حالي است كه جذب اين نيروها در كشور، منوط به داشتن سابقه كار است، اين قوانين حتي در شركت ملي نفت ايران نيز مشهود است.»
علي وطني در گفت وگو با ايسنا نيز افزوده است: «هنگامي كه صنعت نفت به استاد باسابقه اين مملكت پس از گذشت ماه ها پاسخ نمي دهد، چگونه مي توان انتظار داشت كه به دانشجويان بها داده شود و آن ها در كشور بمانند.»به گفته او، اين درست است كه حقوق استادان اين رشته در مقايسه با پرداخت دانشگاه هاي خارج از كشور ناچيز است، اما بسياري از استادان در صورت مساعد بودن وضعيت آموزش و پژوهش آمادگي كار كردن در ايران را دارند. اين در حالي است كه در گذشته و هم اكنون بستر كار براي تمامي استادان در خارج از كشور و در شركت ها مهياست؛ اما عشق و علاقه استادان و محققان به امر تحصيل و آموزش كشور آن ها را با وجود تمام نارسايي ها در كشور حفظ كرده است. بنابراين ماندگاري استادان در كشور به خاطر پول نيست، همچنان كه علت مهاجرت آن ها ضرورتاً مسايل مادي نيست.
وي تاكيد دارد: «هنگامي كه يك استاد مشاهده مي كند دانشجوي او جذب داخل نمي شود و يا در صورت جذب، حفظ نمي شود، ديگر با چه انگيزه اي مي تواند به نسل جوان بعدي روحيه بدهد و وي را به ماندن و پژوهش تشويق كند؟! بنابراين لازم است كه سطح كيفيت آموزش را ارتقا بخشيم، به گونه اي كه مجبور به فروش نفت و گاز به صورت خام به دليل فقر نيروي انساني متخصص نباشيم و ناچار نباشيم كه تكنولوژي را از خارج دريافت كنيم.» در همين حال به گفته اشعري، مشاور جوان وزير نفت نيز آن چيزي كه وزارت نفت در حال از دست دادن آن است، مزيت هاي شغلي به علت تفاوت در ميزان حقوق وزارت نفت و شركت هاي خصوصي و خارجي است، براي مثال به ازاي كاري كه يك مهندس با تجربه در قبال حقوق مشخص در داخل مجموعه صنعت نفت انجام مي دهد، براي همان كار در شركت هاي خصوصي داخلي و خارجي، دستمزد بسيار بالاتري پرداخت مي شود و اين سبب مي شود، نيروهاي با قابليت بالاانتخاب اولشان شركت ملي نفت ايران نباشد.
مشاور جوان وزير گفت: در چند سال گذشته مطالعات جامعي در زمينه مشكلات موجود در منابع انساني صنعت نفت صورت گرفته است؛ بنابراين از چالش هاي پيش رو تصورات خوبي در ذهن مديران اين ارگان ايجاد شده كه اقدام هاي لازم براي رفع آن ها صورت گيرد.وي با اشاره به اين كه «ديدگاه هر مدير براي مبارزه با مشكلات نيروي انساني متفاوت است»، گفت: «تنها ديدگاه متفاوت در ميان مديران، در اولويت قراردادن انجام كارها و تنها در جزئيات تفاوت هايي وجود دارد؛ بنابر اين با تغيير مديريت سازماني در ميزان كارآيي تفاوتي به وجود نخواهد آمد.»مشاور جوان وزير نفت در خصوص شيوه هاي جديد جذب نيروهاي متخصص و نخبه گفت: «براي به كار گيري منابع انساني، توسعه و گسترش روز افزون صنعت نفت مي تواند بسيار موثر باشد.»
مشاور جوان وزير نفت در امور منابع انساني با اشاره به وجود برخي نواقص در نحوه جذب نيرو در شركت ملي نفت ايران گفت: «هم اكنون نيروهايي وجود دارند كه پس از ورود به اين ارگان دولتي و كسب تجربه لازم به شركت هاي خصوصي و خارجي جذب مي شوند؛ بنابر اين يكي از موضوع هاي اصلي، حفظ نيروي انساني متخصص است.»
مشاور جوان وزير نفت در گفت و گو با شانا در خصوص بحران نيروي انساني متخصص در بخش هاي بالادستي صنعت نفت از جمله زمين شناسي نفت، مهندسي نفت و ژئوفيزيك تصريح كرد: «اگر ما بتوانيم تجربه كارآمد به دست آمده كاركنان و بازنشستگان خود را به صورت فرمول بندي به فارغ التحصيلان ارايه دهيم، آنان مي توانند با توان علمي بالاي خود به شكوفايي بيش تر صنعت نفت كمك كنند.»
منبع: روزنامه سرمايه، شماره 634، مورخ 1/10/86 ، صفحه 5 انرژي
